Pilihan Raya Negeri (PRN) Sarawak — Laporan Lengkap & Unjuran

Disusun: 15 August 2026 · Kerusi DUN: 82 (daftar: 82) · Pilihan raya terakhir: SE-12 (18 December 2021) · Keputusan: GPS 76, PSB 4, PH 2 · Pembubaran seterusnya: ~17 December 2026 · Status: PRN dalam tetingkap GE16 · Model: uniform-swing v1.0

Arkib: setiap laporan terdahulu disimpan dalam Report/states/DUN Sarawak/archive/

0. Ringkasan Eksekutif

Laporan ini membentangkan analisis lengkap dan berdikari mengenai Dewan Undangan Negeri (DUN) Sarawak sewaktu memasuki kitaran pilihan raya umum keenam belas, yang dibina dari bawah ke atas: setiap kiraan kerusi, setiap margin, setiap angka keluar mengundi, dan setiap statistik demografi calon dihitung secara langsung daripada set data projek pada masa pembinaan laporan. Tiada apa-apa yang ditaip secara manual. Laporan ini mengikut disiplin tesis yang sama seperti laporan persekutuan — Sarawak dilayan bukan sebagai himpunan jadual tetapi sebagai sebuah sistem politik yang mempunyai logiknya sendiri, imbangan kuasanya sendiri, dan trajektorinya sendiri menuju GE16.

Dapatan utama untuk Sarawak adalah dominasi GPS dengan 76 daripada 82 kerusi (92.7 peratus daripada dewan) — majoriti dua pertiga lebih. Sarawak ialah titik tetap aritmetik persekutuan — GPS 76 daripada 82, diunjurkan kepada 78 — kubu dua pertiga lebih yang 23 kerusinya memberi GPS kuasa kingmaker nasional. Struktur margin menceritakan ceritanya: purata margin kemenangan di seluruh 82 kerusi negeri adalah 39.9 mata peratusan, dengan 3 kerusi super-marginal di bawah dua mata, 3 kerusi marginal antara dua dengan lima, dan 72 kerusi selamat melebihi sepuluh mata — satu taburan yang menentukan sejauh mana negeri ini benar-benar boleh ditandingi dalam GE16.

Kerajaan negeri, yang bersekutu dengan GPS, menguasai 76 kerusi berbanding 6 bagi gabungan pembangkang dan bebas — satu kusyen +34 melebihi majoriti minimum 42. Pilihan raya negeri yang paling terkini, SE-12 (18 December 2021), menghasilkan pergerakan undi seperti berikut: no fresh state-level swing data. Unjuran yang disediakan untuk laporan ini membawa senario asas kepada GPS 74 daripada 82 kerusi, dengan 2 kerusi bertukar tangan berdasarkan ayunan yang dimodelkan.

Sarawak menyumbang 31 kawasan persekutuan kepada Dewan Rakyat, di mana 2 merupakan medan pertempuran persekutuan (margin GE15 di bawah lima mata) — kerusi-kerusi di mana dinamik negeri ini memberi kesan langsung kepada aritmetik GE16 nasional. Laporan ini meneliti, dalam dua belas bahagian, rangka kerja pilihan raya negeri, elektoratnya, garis dasar PRNnya, demografi calonnya, delegasi persekutuannya, isyarat yang berubah sejak pilihan raya negeri lepas, metodologi di sebalik unjuran, julat senario, medan pertempuran yang perlu diperhatikan, dan implikasi strategik untuk setiap blok.

Apa yang perlu diperhatikan di Sarawak: Perhatikan keputusan masa PRN — serentak dengan GE16 atau berasingan — yang akan menasionalisasikan kempen negeri, dan sama ada GPS menuntut konsesi MA63.

Ringkasnya: Sarawak memasuki GE16 dengan struktur kuasa yang jelas, tetapi bahagian-bahagian yang berikut menunjukkan bahawa kejelasan struktur tidak bermakna ketiadaan ketidakpastian — setiap kerusi marginal, setiap pergerakan undi yang diukur sejak pilihan raya negeri terakhir, dan setiap isyarat peristiwa yang direkodkan dalam penjejak berita menyumbang kepada gambaran yang lebih bernuansa daripada tajuk utama sahaja. Pembaca yang ingin memahami sama ada Sarawak akan kekal seperti sekarang atau berubah dalam GE16 harus memberi perhatian khusus kepada Bahagian 9–12, di mana ketidakpastian itu diukur dan bukan sekadar disebut.

1. Pengenalan & Konteks

Sarawak ialah pengecualian yang menguji setiap generalisasi tentang pengundian Malaysia. Gabungan Parti Sarawak memenangi 76 daripada 82 kerusi dalam pilihan raya negeri 18 Disember 2021 — dewan terbesar di negara ini, diperintah secara berterusan oleh GPS dan pendahulunya sejak 1963 — dan tiada arus Semenanjung yang serius menembusi negeri sejak itu. Gabungan ialah jentera berasaskan etnik: tali pinggang pantai Melayu-Melanau PBB, kerusi bandar Cina SUPP, PRS dan PDP di pedalaman Dayak, setiap komponen memiliki kerusinya sendiri sepenuhnya. Pembangkang ialah kepulauan undi peribadi — empat kerusi Parti Sarawak Bersatu dan satu kerusi bebas dipegang oleh tokoh, bukan parti. 23 kerusi persekutuan Sarawak menjadikan GPS kingmaker yang tidak dapat dielakkan bagi mana-mana kerajaan persekutuan. Keputusan PRN Sarawak — sama ada serentak dengan GE16 atau berasingan — akan menentukan sama ada kempen negeri dinasionalisasikan oleh arus Semenanjung, dan ini ialah pemboleh ubah paling penting yang belum diselesaikan dalam aritmetik persekutuan.

Kedudukan negeri ini dalam aritmetik nasional tidak selari dengan saiznya. Sarawak menghantar 31 ahli ke Dewan Rakyat — 14.0 peratus daripada dewan 222 kerusi — dan kerajaan negerinya, yang dibentuk oleh GPS selepas SE-12 (18 December 2021), adalah salah satu daripada 13 pentadbiran negeri yang akan bertahan atau tumbang berdasarkan rekod mereka sendiri dari sekarang hingga GE16. Hubungan antara arena negeri dengan persekutuan berjalan dua hala: keputusan peringkat negeri sejak GE15 merupakan data keutamaan terserlah yang paling berharga bagi projek ini, kerana ia mengukur undi sebenar yang dibuang oleh elektorat yang sama yang akan mengundi di peringkat persekutuan, sementara arus persekutuan — perpecahan PAS–Bersatu, penjajaran semula WAWASAN, pelancaran Bersama — membentuk semula pertandingan peringkat negeri secara masa nyata.

Kerangka analisis yang digunakan di sini adalah hierarki empat lapisan yang sama yang mendorong model persekutuan ([S-10]): identiti (komposisi etnik, rantau, Timur lawan Barat) menetapkan struktur asas setiap kerusi; valens (kepimpinan, jenama gabungan, kepercayaan rasuah) mengalihkan margin dalam struktur tersebut; prestasi (ekonomi, kos sara hidup, tadbir urus) menentukan pilihan dalam etnik yang sama; dan peristiwa (perpecahan, kuasa ketiga, skandal) boleh memecahkan struktur di kerusi individu. Bagi Sarawak, keseimbangan antara lapisan ini adalah luar biasa berat ke arah identiti dan naungan tempatan — faktor L2–L4 nasional, yang mendominasi perdebatan Semenanjung, adalah peringkat kedua di sini — dan bahagian-bahagian yang berikut menjejak setiap lapisan melalui data negeri itu sendiri.

2. Dewan Undangan Negeri & Rangka Kerja Pilihan Raya

Dewan Undangan Negeri Sarawak terdiri daripada 82 kawasan pilihan raya ahli tunggal, setiap satunya mengembalikan seorang ADUN di bawah sistem pemenang undi terbanyak (first-past-the-post). Ini meletakkan Sarawak sebagai dewan undangan negeri ke-ke-1 terbesar di Malaysia, dan bilangan kerusi ditetapkan oleh perlembagaan negeri sehingga suatu persempadanan semula — satu proses yang, seperti di peringkat persekutuan, telah dibekukan secara politik selama bertahun-tahun. Di bawah FPTP, calon yang memperoleh undi terbanyak di setiap kawasan menang tanpa mengira sama ada mereka mendapat majoriti undi yang dibuang; akibat praktikalnya ialah geografi pilihan raya Sarawak — penumpuan sokongan setiap blok merentasi 82 kerusinya — lebih penting daripada bahagian undi mentahnya. Sesebuah blok boleh memenangi majoriti kerusi dengan undi minoriti jika sokongannya diagihkan dengan cekap, dan sebaliknya juga benar.

Tempoh penggal dewan adalah lima tahun dari persidangan pertamanya. Dewan semasa, yang dipilih dalam SE-12 (18 December 2021), oleh itu akan tamat tempohnya sekitar 17 December 2026; status negeri ini dalam kitaran GE16 adalah bahawa dewan undangan negeri terbubar dalam tetingkap GE16 dan PRN seterusnya sudah hampir. Peraturan pembubaran adalah automatik — dewan terbubar pada tamat tempoh lima tahun melainkan dibubarkan lebih awal oleh Ketua Negeri atas nasihat Menteri Besar — yang memberikan kerajaan negeri satu tuas masa yang ampuh: kerajaan yang merasakan angin baik boleh membubarkan lebih awal, seperti yang dilakukan kerajaan BN Melaka pada 2021 dan seperti yang dilakukan beberapa negeri sepanjang sejarah Malaysia untuk mengasingkan pilihan raya negeri mereka daripada kitaran persekutuan yang tidak menguntungkan.

Ketidakseimbangan perwakilan (malapportionment) adalah ciri struktur dewan Sarawak, sebagaimana di parlimen persekutuan. Kawasan pilihan raya terbesar dari segi pengundi di negeri ini jauh mengerdilkan yang terkecil — satu ciri yang dikuantifikasikan oleh data garis dasar: purata pengundi bagi setiap kerusi, dihitung secara langsung daripada fail keputusan, adalah 15,268 pengundi, tetapi julat merentasi 82 kerusi adalah luas, dan kerusi luar bandar secara sistematik membawa berat pilihan raya yang kurang per pengundi berbanding yang ditunjukkan oleh taburan penduduk negeri. Kesan praktikalnya ialah segelintir kerusi luar bandar kecil boleh menjadi sama penentunya dengan kerusi bandar besar, yang membentuk tempat parti menumpukan jentera mereka.

Sejarah PRN negeri ini sendiri adalah faktor dalam kalkulus GE16. Sarawak telah diperintah secara berterusan oleh GPS dan pendahulunya sejak 1963 — dominasi parti tanpa putus yang paling lama bagi mana-mana negeri Malaysia — dan keputusan 2021 hanya mengukuhkannya. Sejarah ini penting kerana para pengundi negeri Malaysia telah menunjukkan, berulang kali, bahawa mereka melayan pertandingan negeri dan persekutuan sebagai berbeza: perbezaan paling dramatik berlaku di Melaka, di mana pengundi yang sama memberikan BN 21 daripada 28 kerusi negeri pada 2021 dan sifar daripada enam kerusi persekutuan pada 2022, tetapi setiap negeri membawa versi fenomena itu. Bahagian rangka kerja laporan ini oleh itu ditutup dengan amaran yang dibawa oleh model persekutuan itu sendiri: ayunan pilihan raya negeri adalah isyarat paling kuat yang ada, tetapi ia adalah isyarat tentang pengundi negeri, dan terjemahannya ke arena persekutuan adalah langkah pemodelan, bukan identiti.

3. Pengundi

Elektorat yang akan menentukan pertandingan negeri dan persekutuan Sarawak yang seterusnya adalah hasil daripada perluasan Undi18 dan pendaftaran pengundi automatik — transformasi nasional yang sama yang menambah kira-kira 5.6 juta pengundi ke daftar persekutuan. Di Sarawak, 82 kawasan pilihan raya negeri mendaftarkan 1,252,014 pengundi pada pilihan raya negeri terbaharu (purata 15,268 bagi setiap kerusi), dan purata keluar mengundi adalah 63.3 peratus merentasi negeri — kadar penyertaan di bawah norma nasional — satu persekitaran keluar mengundi yang lembut di mana perbezaan belia boleh mengayunkan kerusi marginal.

Struktur etnik pengundi Sarawak, ditimbang daripada daftar pengundi persekutuan GE15 merentasi 31 kawasan persekutuan negeri ([S-04]), adalah kira-kira 21.6% Melayu, 28.3% Cina, 0.2% India, dengan bumiputera-Sabah pada 0.6%, bumiputera-Sarawak pada 49.0% dan komuniti lain pada 0.4%. Komposisi ini adalah asas struktur bagi setiap unjuran yang melibatkan negeri ini: satu elektorat dominan bumiputera di mana perbezaan dalam bumiputera — Melayu-Melanau berbanding Dayak di Sarawak, berpuluh komuniti Sabah — adalah garis pemisah sebenar, dan kerangka nasional Melayu/Cina/India adalah lensa yang lemah Struktur umur juga sama pentingnya: pengundi berumur 18–30 tahun membentuk kira-kira 29.8% daripada pengundi Sarawak, kumpulan 31–40 menambah 20.7%, dan pengundi melebihi 60 tahun merangkumi 17.4% — satu profil yang lebih muda daripada purata nasional, dengan bahagian belia cukup besar untuk menjadi faktor ayunan di kerusi marginal negeri. Keseimbangan jantina hampir sekata pada 50.2% lelaki dan 49.8% perempuan, dengan purata umur median di kawasan pilihan raya negeri adalah 40 tahun.

Geografi bandar-luar bandar elektorat Sarawak melengkapkan gambaran ini. 82 kerusi negeri merentasi geografi yang sebahagian besarnya luar bandar — pekan kecil, rumah panjang dan petempatan pantai, dengan kerusi bandar tertumpu di segelintir bandar — satu taburan yang menentukan di mana sokongan setiap blok tertumpu dan, yang lebih kritikal, seberapa cekap sokongan itu bertukar kepada kerusi di bawah FPTP. Medan pertempuran persekutuan yang dikenal pasti dalam Bahagian 10 — Lubok Antu, Kanowit — terletak tepat di sempadan demografi di mana tiada kumpulan etnik cukup besar untuk menentukan keputusan lebih awal, dan di mana faktor L2–L4 menjadi penentu. Bagi GE16, elektorat negeri ini oleh itu difahami terbaik bukan sebagai satu blok tunggal tetapi sebagai timbunan elektorat yang berbeza — luar bandar dan bandar, majoriti Melayu dan campuran, muda dan tua — setiap satu dengan graviti politiknya sendiri.

4. Garis Dasar PRN SE-12 (18 December 2021)

Garis dasar bagi setiap unjuran hadapan yang melibatkan Sarawak ialah pilihan raya negeri SE-12 (18 December 2021). Keputusan itu merupakan penambat empirikal — ukuran penuh terakhir tentang bagaimana pengundi negeri ini sebenarnya mengundi — dan setiap anjakan, setiap senario dan setiap analisis medan pertempuran dalam laporan ini dinyatakan sebagai pergerakan daripadanya.

4.1 Aritmetik kerusi

Dewan Undangan yang terhasil daripada pilihan raya itu tersusun seperti berikut:

Komposisi di peringkat parti di bawah blok-blok tersebut memperlihatkan keseimbangan kuasa dalaman negeri:

Jumlah keseluruhan blok menghasilkan sebuah kerajaan GPS yang menguasai 76 daripada 82 kerusi — majoriti dua pertiga lebih (ambang 55). Struktur margin negeri merupakan lapisan kedua garis dasar: purata margin kemenangan di kesemua 82 kerusi ialah 39.9 mata peratusan daripada undi sah, namun serakan itulah angka yang paling bermakna dari segi politik. 3 kerusi dimenangi dengan margin kurang daripada dua mata (super-marginal), 3 lagi antara dua hingga lima mata (marginal), 4 antara lima hingga sepuluh mata (selesa), dan 72 dengan lebih sepuluh mata (selamat). 6 kerusi dalam dua lapisan pertama inilah — kira-kira 7 peratus daripada Dewan — yang membawa pertandingan sebenar di negeri ini.

4.2 Kerusi paling tipis dan paling selamat

Keputusan paling nipis di negeri ini menentukan geografi medan pertempurannya:

Di hujung yang satu lagi, kerusi paling selamat di negeri ini — dimenangi dengan majoriti besar yang tidak terganggu oleh sebarang anjakan dalam pemodelan — menjadi pasak aritmetik blok:

4.3 Keluar mengundi dan penyertaan

Keluar mengundi merentasi negeri purata 63.3 peratus daripada pengundi berdaftar, dengan 1,252,014 pengundi berdaftar dan 746,349 undi sah dibuang. Pertandingan purata 4.3 calon bagi setiap kerusi (sehingga 8 di kawasan paling sesak) — satu ukuran pemecahan sistem parti negeri. Serakan keluar mengundi sama pentingnya dengan purata: kerusi dengan keluar mengundi tertinggi merekodkan 80.3 peratus dan yang terendah 42.1 peratus — julat 38.2 mata yang mengikuti geografi bandar-luar bandar dan kekuatan jentera negeri, serta satu peringatan bahawa di kerusi super-marginal, beberapa mata perbezaan keluar mengundi boleh menjadi penentu pilihan raya. Garis dasar ditutup dengan nota tentang apa yang tidak terkandung di dalamnya: ia mengukur tingkah laku elektorat negeri pada satu masa, dan bahagian-bahagian berikut mengukur segala yang telah berubah sejak itu.

5. Demografi Calon

Daftar calon bagi pilihan raya negeri SE-12 (18 December 2021) merupakan sumber demografi terkaya projek ini: 349 calon bertanding di 82 kerusi negeri — purata 4.3 calon bagi setiap kerusi — dan daftar itu merekodkan parti, gabungan, undi, keputusan, jantina, etnik dan umur setiap calon. Bahagian ini unik kepada laporan negeri; laporan persekutuan tidak membawa analisis demografi peringkat calon, dan ia disertakan di sini kerana siapa yang bertanding di sesebuah negeri, dan siapa yang menang, adalah isyarat dengan sendirinya.

5.1 Etnik calon

Etnik pencalonan mengikuti elektorat negeri hanya secara longgar. Komuniti terbesar dalam kumpulan ialah Bumi Sarawak (236 calon). Dari segi kadar kemenangan, calon Bumi Sarawak memenangi 61 daripada 236 pertandingan (26 peratus); calon Chinese memenangi 17 daripada 86 pertandingan (20 peratus); calon Malay memenangi 4 daripada 27 pertandingan (15 peratus) — satu taburan yang secara amnya mencerminkan geografi kerusi negeri dan bukannya mana-mana satu komuniti memegang kelebihan luar biasa. Kadar kemenangan adalah ukuran yang lebih tajam: ia mendedahkan sama ada kerusi negeri memberi ganjaran kepada calon daripada komuniti tertentu melebihi bahagian pencalonan mereka — cap jari bagaimana struktur etnik bertukar menjadi perwakilan di bawah FPTP.

5.2 Profil umur

Taburan umur calon, dihitung secara langsung daripada daftar, berjalan daripada 24 (termuda) hingga 83 (tertua), dengan purata umur calon 54.9 tahun. Pemenang berpurata 57.9 tahun berbanding 54.0 bagi yang kalah — pemenang condong lebih tua daripada yang kalah, menunjukkan penyandangan dan pengalaman diberi ganjaran dalam pertandingan negeri ini Calon termuda yang direkodkan ialah Cherishe Ng Phuay Hui (PKR, N.11 Batu Lintang, berumur 24); yang tertua ialah Roland Sagah Wee Inn (PBB, N.20 Tarat, berumur 83).

5.3 Keseimbangan jantina

Keseimbangan jantina kumpulan calon adalah didominasi lelaki: lelaki memenangi 77 daripada 82 kerusi (94 peratus), walaupun hanya 87 peratus daripada calon. Pencalonan wanita adalah jauh di bawah ambang satu pertiga yang disasarkan oleh penyokong kuota jantina — isyarat bahawa parti-parti negeri belum menghayati wacana nasional tentang perwakilan wanita — satu ciri struktur sistem parti negeri yang didedahkan secara langsung oleh daftar ini.

5.4 Kehilangan deposit dan kualiti pertandingan

170 daripada 349 calon (49 peratus) kehilangan deposit kerana gagal melepasi ambang undi 12.5 peratus — ukuran piawai berapa banyak pertandingan negeri ini benar-benar persaingan sebenar dan bukan sekadar pemasangan bendera. Purata calon setiap kerusi 4.3, berbanding corak nasional tiga hingga lima, meletakkan pertandingan Sarawak antara yang paling berpecah di negara ini — sebahagian besar pencalonan adalah kenderaan dan bukannya pertandingan serius. Profil demografi pencalonan — siapa yang dipilih parti untuk bertanding, berapa umur, daripada komuniti mana, di kerusi mana — adalah penunjuk mendahului strategi parti untuk GE16, dan ia dibaca di sini dengan ketelusan penuh.

6. Kerusi Persekutuan di Negeri Ini

Sarawak menyumbang 31 kawasan persekutuan kepada Dewan Rakyat yang 222 kerusi. Kerusi-kerusi ini merupakan saluran langsung negeri ini ke dalam aritmetik nasional GE16, dan keputusan GE15 mereka — dihitung secara langsung daripada fail keputusan persekutuan ([S-03]) — menyediakan garis dasar persekutuan terhadap mana pergerakan pasca-GE15 negeri ini mesti dibaca.

Komposisi blok delegasi persekutuan negeri ini pada GE15 adalah:

Verdikt unjuran persekutuan ke atas kerusi Sarawak:

Enjin unjuran GE16 persekutuan ([S-07]) telah memodelkan setiap satu daripada 31 kerusi parlimen Sarawak secara individu. Keputusan P50 Monte Carlo mengunjurkan kerajaan persekutuan pada 140 kerusi, PN pada 81, PH pada 69, BN pada 34, dengan 21.0 pertukaran kerusi di seluruh negara.

Dalam Sarawak, kesemua 31 kerusi parlimen diunjurkan kekal pada keputusan GE15 — tiada pertukaran dalam senario P50.

Baki 31 kerusi diunjurkan kekal pada pemenang GE15: Mas Gading (PH), Santubong (GPS), Petra Jaya (GPS), Bandar Kuching (PH), Stampin (PH)....

6.1 Medan pertempuran persekutuan

Medan pertempuran persekutuan dalam Sarawak — kerusi dengan margin GE15 di bawah lima mata peratusan — adalah tempat dinamik negeri ini menyuap unjuran nasional:

Hubungan antara arena negeri dan kerusi persekutuan ini berjalan dua hala. Delegasi persekutuan Sarawak didominasi GPS seperti dewan negerinya — belahan nasional PH-PN berhenti di sempadan negeri — dan kerusi persekutuannya adalah blok penentu (kingmaker) dalam aritmetik GE16. Analisis mendalam yang disediakan untuk projek ini ([S-08]) meneliti setiap kerusi ini secara individu — pemegangnya, pengundi mereka, komposisi demografi mereka — dan Bahagian 10 laporan ini melipat analisis itu ke dalam gambaran medan pertempuran peringkat negeri. Bagi unjuran persekutuan, kepentingan negeri ini tepat pada kerusi-kerusi ini: 2 medan pertempuran persekutuan di Sarawak adalah bahagian besar daripada peta medan pertempuran nasional, dan ayunan pilihan raya negeri yang diukur sejak GE15 — digunakan dalam Bahagian 8 — menentukan arah kecenderungan mereka.

7. Isyarat Sejak PRN Terakhir

Set data ayunan pilihan raya negeri ialah isyarat berwajaran tertinggi projek ini — satu-satunya pengukuran keutamaan terserlah tentang bagaimana pengundi Sarawak telah bergerak sejak pungutan suara negeri terakhir mereka. Ayunan di bawah dihitung secara langsung daripada fail ayunan ([S-06]):

Negeri ini tidak mempunyai ukuran ayunan pilihan raya negeri pasca-GE15 yang baharu dalam set data terbitan — pungutan suara negeri terakhir yang direkodkan mendahului tetingkap pengumpulan ayunan, atau fail ayunan belum diisi untuknya. NOTA: Metrik ayunan nasional tidak terpakai kepada dinamik parti tempatan negeri ini. Model mengekalkan garis dasar dan hanya menggunakan kejutan khusus peristiwa kepada kerusi individu.

Penjejak berita juga telah menangkap item yang menyebut Sarawak sejak binaan terakhir:

• general-news: GPS GRS Sabah Sarawak GE16 GPS, GRS Will Continue To Be Relevant In Federal Politics — (2026-08-02 12:01) — https://news.googl
• general-news: Malaysia redelineation election EC finalising Sarawak electoral boundary redelineation proposal — (2026-07-07 07:00) — https:/
• general-news: Malaysia redelineation election Not in time for upcoming elections, Fadillah explained delays on the proposed new Sarawak seat
• general-news: Malaysia redelineation election Fadillah: 17 additional Sarawak state seats unlikely before next election — (2026-06-27 07:00)
• general-news: Election Commission Malaysia boundary review 35% seat quota for Sarawak, Sabah needs constitutional amendment, two-thirds appr
• general-news: Malaysia redelineation election Election Commission in final stages of Sarawak state seat redelineation, says Azalina — (2026-

Penjajaran semula nasional 2026 mendarat secara berbeza di setiap negeri, dan bagi Sarawak yang relevan ialah: perpecahan PAS–Bersatu (8 Jun 2026) dan kemasukan WAWASAN ke dalam PN — yang mengubah komposisi dalaman pembangkang di tempat ia memegang kerusi di negeri ini; pelancaran Bersama (17 Mei 2026) dan kesan perosaknya yang terbukti di Johor — relevan di mana-mana kerusi bandar negeri ini terletak pada margin PH yang tipis; dan kestabilan Kerajaan Perpaduan, yang menentukan ekor persekutuan yang boleh dijangka oleh blok bersekutu kerajaan negeri. Bagi negeri ini, penjajaran semula nasional kurang penting daripada yang tempatan — perpecahan PAS-Bersatu dan Bersama adalah hujah Semenanjung, dan aritmetik gabungan negeri sendiri (penggantian dalaman GPS, pakatan tempatan Sabah yang beralih) adalah isyarat hidup. Setiap satu dimodelkan dalam Bahagian 8 sama ada sebagai ayunan terukur (di mana negeri ini mempunyai data baharu) atau kejutan peristiwa (di mana kesannya khusus kerusi), dan Bahagian 9 menterjemahkannya ke dalam julat senario.

8. Metodologi

8.1 Wajaran Faktor yang Digunakan untuk Sarawak

Hierarki faktor model persekutuan ([S-11]) memberikan wajaran berikut kepada pemacu pergerakan pilihan raya. Bagi Sarawak, arketip (gps_hegemony) menentukan faktor mana yang membawa lebih atau kurang wajaran daripada purata nasional:

Wajaran ini digunakan secara seragam merentasi semua kerusi Sarawak dengan pengubahsuaian mengikut jenis kerusi (majoriti Melayu, campuran, majoriti Cina), supaya faktor seperti "istilah ekonomi" mempunyai kesan lebih besar di kerusi Melayu luar bandar dan "keutamaan kepimpinan" lebih penting di kerusi bandar campuran.

Jentera unjuran yang digunakan untuk Sarawak ialah kerangka uniform-swing projek ini, didokumenkan sepenuhnya dalam dokumen teori ([S-10]). Logiknya berjalan dalam empat peringkat. Peringkat 1 (struktur): garis dasar persekutuan GE15 (Bahagian 6) dan garis dasar PRN negeri terkini (Bahagian 4) menyediakan penambat empirikal bagi setiap kerusi — tidak pernah ramalan dari kertas kosong. Peringkat 2 (hanyutan): ayunan pilihan raya negeri yang diukur dalam Bahagian 7, bersama faktor nasional — kelulusan kerajaan, istilah ekonomi, keutamaan kepimpinan, perbezaan keluar mengundi — menghasilkan perubahan sejak penambat, dinyatakan sebagai ayunan bagi setiap blok bagi setiap negeri. Peringkat 3 (terjemahan): margin unjuran setiap kerusi ialah margin garis dasar ditambah ayunan kepada pemenang tolak ayunan kepada naib johan, dan kerusi bertukar tangan apabila margin terlaras melepasi sifar:

$$M_s = M_{s,base} + \Delta V_{winner} - \Delta V_{runner\text{-}up}$$

Peringkat 4 (pengagregatan): kerusi-kerusi dijumlahkan menjadi dewan unjuran, dan simulasi Monte Carlo ke atas ayunan tidak pasti menghasilkan taburan P10/P50/P90 dan kebarangkalian mana-mana blok menguasai majoriti.

Empat prinsip tadbir mengawal jentera ini, dan ia terpakai kepada Sarawak sebagaimana kepada persekutuan. Garis dasar dahulu: jangan sekali-kali meramal dari kertas kosong; model nol (ayunan sifar) mesti menghasilkan semula pilihan raya terakhir dengan tepat, dan ia berbuat demikian — itulah semakan kejujuran ke atas keseluruhan peranti. Keutamaan terserlah mengatasi niat yang dinyatakan: ayunan pilihan raya negeri Sarawak mengatasi sebarang tinjauan, kerana ia mengukur undi yang dibuang dan bukannya niat yang dinyatakan; tinjauan menentukur, pilihan raya negeri mengukur. Seragam dalam jenis, bukan dalam negara: ayunan nasional tidak digunakan secara seragam kepada setiap kerusi di Sarawak — ia diubah suai mengikut jenis kerusi, supaya ayunan majoriti Melayu tertumpu di kerusi majoriti Melayu negeri dan melemah di kerusi campuran dan bukan Melayunya. Ketidakpastian adalah sebahagian daripada ramalan: setiap unjuran ialah taburan, bukan titik, dan output yang jujur ialah julat dengan kebarangkalian, bukan kiraan kerusi tunggal.

Apa yang dimodelkan dan tidak dimodelkan untuk Sarawak mesti dinyatakan dengan jelas. Yang dimodelkan: ayunan negeri yang diukur (Bahagian 7), kejutan peristiwa daripada penjajaran semula 2026 (pertandingan solo rump Bersatu di mana ia terpakai kepada kerusi negeri ini; pengalihan Bersama di kerusi bandarnya), istilah ekonomi, dan delta kelulusan. Yang tidak dimodelkan: persempadanan semula (yang akan membatalkan peta kerusi sepenuhnya), persoalan penggantian dalaman parti pemerintah negeri, dan sebarang ayunan yang tiada ukuran dalam set data — model lebih suka kejujuran daripada ciptaan, dan di mana negeri ini tidak mempunyai data ayunan baharu ia mengekalkan garis dasar daripada mengada-ada hanyutan. Protokol pengesahan dokumen teori — pembinaan semula kes nol, ujian retrospektif terhadap pilihan raya negeri 2023/2025/2026, dan backcasting kepada 2022 — menjadi pintu pagar setiap keluaran, dan keputusan peringkat negeri dalam laporan ini mewarisi disiplin itu.

8.2 Scenario Table (Federal Context)

The table below shows the federal GE16 seat distribution under each of the ten modelled scenarios ([S-05]). These are national totals — the state's contribution is a subset of these numbers, determined by how many of the state's federal seats fall into each bloc's projected allocation.

For Sarawak, the most relevant scenarios are those that move the state's own federal seats. The state contributes 31 federal seats to the 222-seat chamber, and its allocation across these scenarios depends on whether the state swings toward or away from the government coalition.

8.3 Factor Weightage (Sarawak)

The federal model's factor hierarchy assigns the following weights to electoral drivers. For Sarawak, the archetype (gps_hegemony) determines which factors carry more or less weight than the national average:

Weight adjustments for Sarawak: National-level factors have minimal weight. MA63 delivery, GPS internal succession, and local patronage dominate.

8.4 PRN → Federal Cascade (Sarawak)

The state's PRN timing and outcome cascade into the federal GE16 campaign in three ways:

Sarawak faces a unique timing question: should the PRN run concurrent with GE16 (maximising GPS's kingmaker leverage but risking a diluted campaign) or separately (preserving the state's local-party dynamics but losing the federal coattail effect)? The projection assumes concurrent timing, which is the higher-stakes option.

Cascade effects

• Federal coattails: Sarawak's 31 federal seats will be contested on the same electorate as the state poll. A government victory creates positive coattails for government-aligned federal candidates.
• Campaign resource allocation: The federal campaigns will allocate resources to Sarawak proportional to the number of contestable seats.
• Timing signal: Sarawak's PRN timing sends a signal to other states about the federal government's confidence in its prospects.

Implications for the federal arithmetic

The state's federal seats contribute 31 members to the Dewan Rakyat. On the P50 projection, the federal engine allocates these seats as follows:

This allocation is a subset of the national scenario table (Section 8.2) and inherits its uncertainties. The state's PRN result, when delivered, will either confirm or contradict the federal model's per-seat projections.

9. Data — Input

Set data enjin unjuran ini terdiri daripada enam kategori, setiap satu memainkan peranan yang berbeza dalam rantaian unjuran. Setiap set data adalah hidup — dibaca dari cakera pada masa binaan — dan setiap nombor dalam laporan ini dihitung daripada sumber ini, tidak pernah ditaip tangan.

Set data teras (82 kerusi negeri, garis dasar PRN):

Bacaan makro semasa (langsung dari config):

Kejutan peristiwa (khusus kerusi, langsung dari config) (national):

Kejutan peristiwa menangkap kesan diskret, peringkat kerusi bagi perpecahan gabungan dan kemasukan kuasa ketiga — perpecahan PAS–Bersatu, kemasukan Bersama, dan potensi pertandingan solo rump Bersatu. Di mana kejutan menyentuh kerusi persekutuan negeri ini, ia disenaraikan di atas dan digunakan dalam Bahagian 8 pada wajaran yang dinyatakan.

10. Analisis Senario

Unjuran penuh telah dimodelkan untuk Sarawak, dan kes asasnya — dihitung secara langsung daripada fail unjuran ([S-09]) — ialah:

The base scenario holds all seats at their baseline (no fresh swing measurement); movements are driven by the national factor weightages and event shocks described in Sections 8 and 13: GPS menyatukan kepada 74 daripada 82 kerusi (90.2 peratus), dengan purata margin unjuran di seluruh negeri pada 44.5 mata. Kerusi yang diunjurkan bertukar tangan dalam kes asas ialah:

Jadual senario penuh daripada laporan unjuran ([S-09]):

Perincian senario — setiap senario dijelaskan:

Status quo (last result) — Senario parametrik

• Hasil: 0 kerusi sejajar kerajaan daripada 2 (di bawah majoriti mudah 15).
• Blok: BN 0 · PH 2 · PN 0
• Pertukaran: 0 kerusi

Southern resurgence (Johor/N9 2026) — Senario parametrik

• Hasil: 0 kerusi sejajar kerajaan daripada 4 (di bawah majoriti mudah 15).
• Blok: BN 0 · PH 4 · PN 0
• Pertukaran: 2 kerusi

Green wave 2023 (Kedah/Penang/Selangor) — Senario parametrik

• Hasil: 0 kerusi sejajar kerajaan daripada 2 (di bawah majoriti mudah 15).
• Blok: BN 0 · PH 2 · PN 0
• Pertukaran: 0 kerusi

Bersatu split (−6pp PN in Bersatu-held) — Senario parametrik

• Hasil: 0 kerusi sejajar kerajaan daripada 2 (di bawah majoriti mudah 15).
• Blok: BN 0 · PH 2 · PN 0
• Pertukaran: 0 kerusi

Setiap senario meninggalkan GPS di atas ambang dua pertiga — lajur PH berjalan daripada 2 dalam kes terburuk kepada 4 dalam kes terbaik, dan kepentingan sebenar negeri ialah saiz supermajoriti, kemandirian mana-mana blok pembangkang sama sekali, dan isyarat yang dihantar keputusan itu ke dalam kalkulus GE16 persekutuan di mana GPS ialah kingmaker.

11. Unjuran — Kerusi Demi Kerusi

Unjuran penuh untuk Sarawak dimodelkan kerusi demi kerusi daripada fail unjuran ([S-09]). Senario asas membawa GPS 74 daripada 82 kerusi, dengan 2 pertukaran kerusi:

Kerusi yang bertukar tangan dalam senario asas:

• Pelawan (N.54 Pelawan): GPS → PH, baseline margin 1.15% → projected 2.75%
• Tanjong Batu (N.68 Tanjong Batu): GPS → PH, baseline margin 0.28% → projected 3.62%

Setiap margin di atas dihitung daripada ayunan yang dimodelkan dalam Bahagian 7–8; tiada satu pun ditaip tangan. Julat senario penuh dan taburannya diterbitkan dalam Bahagian 12, dan skor kad ramalan dalam Bahagian 15 merekodkan unjuran ini sebagai ramalan rasmi projek.

12. Medan Pertempuran & Kerusi yang Perlu Diperhatikan

Keupayaan bertanding Sarawak tertumpu dalam sebilangan kecil kerusi. Daripada 82 kawasan negeri, 3 ialah super-marginal (margin kemenangan di bawah dua mata) dan 3 ialah marginal (dua hingga lima mata) — bersama 7 peratus daripada dewan — dan kerusi-kerusi inilah yang membawa potensi ayunan negeri. Setiap nombor di bawah dihitung secara langsung daripada fail keputusan ([S-01]).

12.1 Kerusi negeri super-marginal (margin < 2%)

Ini ialah kerusi pisau cukur negeri — setiap satu diputuskan oleh ayunan beberapa mata, dan dalam beberapa kes oleh beberapa ratus undi. Keputusan paling nipis di negeri ialah N.68 Tanjong Batu, dipegang oleh SUPP (GPS) dengan 23 undi — margin 0.20 peratus. Kerusi setipis ini diputuskan oleh perbezaan keluar mengundi, kualiti calon, dan peristiwa kempen minggu terakhir; model melayannya sebagai lambungan duit syiling tulen dengan ketidakpastian yang tinggi (σ = 2.0–3.0 mata).

12.2 Kerusi negeri marginal (margin 2–5%)

Lapisan marginal ialah tempat timbunan ayunan memberi kesan terbesar: pergerakan dua hingga tiga mata — saiz ayunan terukur dalam Bahagian 7 — sudah cukup untuk menukar beberapa kerusi ini, dan arah penukaran itu ialah sumbangan negeri kepada cerita GE16.

12.3 Medan pertempuran persekutuan di Sarawak

Medan pertempuran persekutuan ialah jambatan negeri ini kepada unjuran nasional: kerusi yang margin GE15 di bawah lima mata, dan yang akan diputuskan oleh pergerakan pasca-GE15 negeri — diukur dalam Bahagian 7 dan diterapkan dalam Bahagian 8. Kerusi ini ialah barisan hadapan cerita persekutuan negeri: ayunan negeri terukur menentukan sama ada pemegang GE15 kekal, dan kejutan peristiwa daripada penjajaran semula 2026 menentukan sama ada margin bertahan daripada pertembungan dengan pembangkang yang berpecah. Analisis mendalam ([S-08]) membekalkan perincian kerusi demi kerusi — pemegang, elektorat, komposisi demografi — dan jadual bahagian ini ialah peta peringkat negeri tentang tempat penjajaran semula 2026 akan mendarat dahulu.

12.4 Analisis mendalam medan pertempuran persekutuan (Sarawak)

Jadual berikut merujuk silang kerusi parlimen Sarawak terhadap senarai induk medan pertempuran persekutuan ([S-04]), menggunakan sistem klasifikasi tiga lapisan projek:

Definisi lapisan:

• SUPER-MARGINAL (< 1% margin): kerusi paling rapuh dalam persekutuan; satu kejutan peristiwa boleh menukarnya
• HIGH-RISK (1–2.5% margin): sangat sensitif kepada ayunan seragam 2–3 mata
• WATCH (2.5–5% margin): boleh ditandingi tetapi memerlukan pergerakan lebih besar untuk bertukar

Negeri ini menyumbang 2 kerusi medan pertempuran persekutuan kepada peta GE16: 0 super-marginal, 0 high-risk, dan 0 watch. Kerusi super-marginal ialah sasaran paling berharga bagi mana-mana kempen pembangkang, manakala kerusi high-risk ialah yang pertama bergerak apabila ayunan seragam melebihi dua mata.

13. Implikasi Strategik

Aritmetik peringkat negeri Sarawak diterjemahkan kepada keharusan yang berbeza bagi setiap blok yang memasuki GE16. Analisis di sini mengikut konvensyen laporan persekutuan: cadangan diterbitkan daripada nombor di atas, bukan daripada kecenderungan terdahulu.

Untuk kerajaan negeri (GPS, 76 daripada 82 kerusi). Aset terkuat kerajaan ialah garis dasar itu sendiri: kusyen +34 kerusi melebihi ambang majoriti, dengan 72 kerusi selamat menyediakan lantai struktur. Keutamaan strategik ialah mempertahankan lapisan super-marginal — 3 kerusi di bawah dua mata adalah tempat satu ayunan buruk, kegagalan jentera, atau kemasukan kuasa ketiga boleh memulakan hakisan yang tidak dapat dihentikan oleh kerusi selamat. Keutamaan kedua ialah ekor persekutuan: 31 kerusi persekutuan Sarawak ditandingi pada elektorat yang sama, dan rekod penyampaian kerajaan negeri ialah aset paling boleh dipindah milik yang dimiliki calon persekutuan bersekutu kerajaan. Bagi GPS, persoalan strategik bukan negeri — ia adalah harga persekutuan: agenda MA63 ialah mata wang kesetiaan gabungan, dan kedudukan penentu (kingmaker) GE16 ialah tuas yang digunakan untuk membelanjakannya.

Untuk pembangkang (blok minoriti, 6 kerusi). Masalah aritmetik pembangkang di Sarawak ialah penumpuan: kerusinya tersebar merentasi 6 kerusi dengan purata margin 9.0 mata — kehadiran sebenar, tetapi satu yang ditinggalkan terdedah secara struktur oleh geografi FPTP, dan di bawah FPTP geografi itu menyampaikan kerusi dengan cekap hanya di mana sokongan terkumpul, bukan tersebar. Laluan kepada kaitan melalui 6 kerusi negeri marginal dan 2 medan pertempuran persekutuan, dan ia memerlukan pembangkang bersatu padu dan bukannya berpecah — pengajaran penjajaran semula 2026, di mana perpecahan PAS–Bersatu dan kemasukan Bersama menukar pertandingan tiga dan empat penjuru kepada kemenangan kerajaan. Bagi pembangkang Sarawak, cita-cita ialah kelangsungan hidup: memegang Padungan dan Pending, dan menandingi dua atau tiga kerusi bandar yang margin GPS cukup tipis untuk terdedah kepada undi pembangkang tertumpu.

Untuk unjuran persekutuan. Sarawak menyumbang 31 kerusi persekutuan kepada aritmetik nasional, dan pergerakan peringkat negerinya — ayunan dalam Bahagian 7 — diterapkan kepada kerusi itu pada wajaran faktor tertinggi. Medan pertempuran persekutuan negeri ini (2 kerusi di bawah lima mata) ialah bahagian 0.9 peratus daripada peta medan pertempuran nasional, sebab itu negeri ini begitu menonjol dalam logik pertukaran model persekutuan: di mana negeri telah berayun keras ke satu arah sejak GE15, marginal persekutuannya condong ke arah yang sama.

Untuk komuniti penganalisis. Laporan negeri wujud kerana laporan nasional tidak dapat membawa kedalaman ini untuk tiga belas negeri serentak. Pengajaran Sarawak untuk psefologi Malaysia ialah bahawa negeri Malaysia Timur mengikut logik naungan tempatan, bukan ayunan Semenanjung — setiap pusat tinjauan nasional yang menerapkan model nasional ke Sabah 2025 silap, dan laporan negeri mengekalkan pengajaran itu kelihatan Daftar calon negeri — etnik, umur, jantina, kehilangan deposit — ialah set data yang tidak pernah dibuka oleh kebanyakan analisis nasional, dan ia adalah perkara paling dekat yang projek ini ada dengan bacaan kebenaran tanah strategi parti.

14. Landskap Parti

Landskap parti semasa yang dibina oleh projek ini — perpecahan PAS–Bersatu, penjajaran semula WAWASAN, pelancaran Bersama, dan kedudukan parti utama — ditunjukkan di bawah, diterapkan pada pertandingan Sarawak:

#### 1. Executive summary of the changes

Between the project's composition snapshot (22 June 2026) and this update, the Malaysian opposition has undergone its most consequential realignment since 2020:

1. PAS broke with Bersatu on 8 June 2026 — formally ending the coalition that had defined Perikatan Nasional since its founding.
2. WAWASAN (Parti Wawasan Negara) was formed on 13 June 2026 by Hamzah Zainudin's ejected Bersatu faction (19 MPs) and was admitted into PN the same day; Ham

15. Skor Kad Ramalan PRN — Siapa Yang Tepat?

Skor kad ramalan PRN ialah bukti penentukuran projek ini: rekod sejauh mana pusat penyelidikan utama Malaysia dan penganalisis individu meramal tiga pilihan raya negeri terbaharu — Sabah (November 2025), Johor (Julai 2026) dan Negeri Sembilan (Ogos 2026). Bagi Sarawak, PRN seterusnya jatuh tempo sekitar 17 December 2026, jadi skor kad di sini merekodkan unjuran projek ini sendiri sebagai ramalan rasmi, bersama pengajaran penentukuran daripada skor kad persekutuan.

Unjuran projek ini untuk Sarawak (ramalan rasmi):

GPS 74 of 82 seats (base scenario), 2 flips modelled. Unjuran penuh dan senarionya diterbitkan dalam Bahagian 12. Apabila PRN berlangsung, keputusan sebenar akan mengesahkan atau menyangkal unjuran ini — dan hasilnya akan direkodkan di sini.

Pengajaran penentukuran daripada skor kad persekutuan (Sabah/Johor/N9):

1. Arah mengatasi magnitud: ramalan terbaik menjadikan kebarangkalian pembentukan kerajaan sebagai tajuk utama dan membentangkan kiraan kerusi sebagai julat P10/P50/P90, bukan anggaran titik.
2. Sabah dan Malaysia Timur adalah titik buta: setiap pusat yang menerapkan logik ayunan Semenanjung ke Sabah silap; model ini mengasingkan jenis kerusi east_malaysia dengan wajaran ayunan yang dikurangkan.
3. Berasaskan ayunan mengatasi berasaskan tinjauan: kebangkitan selatan (ayunan BN +17.0pp) meramal supermajoriti BN Johor yang menjadi kenyataan 48/56, manakala pusat berasaskan tinjauan terkurang. Keutamaan terserlah — undi sebenar — mengatasi niat yang dinyatakan.

Kelemahan struktur psefologi Malaysia juga didokumenkan di sini: pusat utama secara konsisten kurang meramal pemulihan selatan BN dan gagal memodelkan dinamik tempatan Malaysia Timur — bukan kegagalan teknik tinjauan tetapi rangka pemodelan. Model projek mengelak perangkap ini melalui ayunan per negeri dengan modulasi jenis, tetapi ia tidak kebal kepada masalah kualiti data asas; tindak balas jujurnya ialah melebarkan ketidakpastian bagi kerusi yang datanya lemah dan bukannya berpura-pura tepat.

Skor kad penuh: Research/knowledge/prn-prediction-scorecard.md.

16. Rujukan & Provenans

Laporan ini dijana secara langsung oleh Forecast/engine/state_report_builder.py pada 15 August 2026. Setiap nombor di dalamnya dihitung daripada set data di bawah pada masa binaan — tiada apa-apa yang ditaip tangan. Daftar sumber mengikut konvensyen [S-XX] laporan persekutuan.

Set data (semua hidup, dibaca pada masa binaan):

Dokumen projek yang dirujuk:

• Report/states/DUN Sarawak/dun-election-summary.md [S-07] — jadual keputusan yang boleh dibaca
• Report/states/DUN Sarawak/ge16-battleground-deepdive.md [S-08] — analisis medan pertempuran persekutuan negeri
• Research/states/national-composition-summary.md [S-11] — kedudukan Sarawak dalam gambaran DUN nasional

Sumber rasmi dan institusi:

• Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia — keputusan pilihan raya negeri 2021–2026 dan keputusan persekutuan GE15 [S-01][S-03]
• ElectionData.MY / MECo (CC0) — keputusan kawasan, demografi pengundi, daftar calon [S-02][S-04]
• Parlimen Malaysia — daftar kerusi, ahli, komposisi gabungan [S-05]
• Merdeka Center, Ilham Centre — penjejakan kelulusan dan keutamaan yang dirujuk oleh model persekutuan [S-12]

Dijana langsung oleh Forecast/engine/state_report_builder.py pada 15 August 2026. Laporan ini berversi: setiap edisi terdahulu disimpan dalam Report/states/DUN Sarawak/archive/; edisi semasa berada di Report/states/DUN Sarawak/latest/GE16_Sarawak_Report_MS.md. Setiap nombor dalam dokumen ini dihitung daripada set data projek pada masa binaan — tiada apa-apa yang ditaip tangan.